Schildwachtklier-procedure (sentinel node)
Wat is de schildwachtklierprocedure?
De schildwachtklierprocedure is een chirurgische ingreep die wordt toegepast bij borstkanker en kwaadaardige huidtumoren, zoals maligne melanomen. Het doel van deze ingreep is het opsporen en verwijderen van de eerste lymfeklier die tumorcellen opvangt, ook wel de ‘schildwachtklier’ genoemd. Deze techniek wordt gebruikt wanneer er geen vergrote of voelbare lymfeklieren zijn in de liezen of oksels.
Waarom is deze procedure belangrijk?
Kanker kan zich verspreiden via het lymfestelsel. Tumorcellen worden afgevoerd via lymfebanen en komen eerst aan in één of meerdere lymfeklieren. Vroeger werden daarom standaard alle lymfeklieren in het betrokken gebied verwijderd, wat vaak een grote en belastende operatie was. Uit onderzoek blijkt echter dat in meer dan 95% van de gevallen de schildwachtklier de enige klier is met mogelijke uitzaaiingen. Daarom volstaat het vaak om alleen deze klier te verwijderen en te onderzoeken.
Voordelen van de schildwachtklierprocedure
Wanneer de schildwachtklier vrij is van tumorcellen, kan een uitgebreide lymfeklieroperatie worden vermeden. Dit betekent minder kans op complicaties zoals lymfoedeem (zwelling en pijn in arm of been), gevoelsstoornissen in de oksel of lies, bewegingsbeperking en een verhoogde kans op infecties. Het herstel verloopt meestal vlotter en met minder nadelige gevolgen voor de patiënt.
Hoe verloopt de schildwachtklierprocedure?
De procedure begint op de dienst nucleaire geneeskunde van het ziekenhuis. Hier krijgt de patiënt een kleine, onschadelijke injectie met een radioactieve stof rond de tumor. Deze stof verspreidt zich via de lymfebanen naar de schildwachtklier. Soms zijn er meerdere schildwachtklieren. Na enkele uren worden foto’s gemaakt om de locatie van deze klier(en) te bepalen. De precieze plek wordt met een stift op de huid gemarkeerd.
De operatie zelf vindt plaats in het operatiekwartier. Met behulp van een Geigerteller wordt de locatie gecontroleerd en tijdens de dissectie nauwkeuriger opgespoord. De klier die hoogradioactief is, wordt verwijderd en naar het laboratorium gestuurd voor microscopisch onderzoek.
Voorbereidingen voor de ingreep
Het is belangrijk dat de patiënt eventuele medicatie (zoals bloedverdunners) en allergieën aan de chirurg doorgeeft. De plek van de operatie moet schoon zijn. Het dragen van losse kleding is aan te raden, omdat er soms een dik verband wordt aangelegd na de operatie. Nuchter blijven is enkel nodig bij algemene verdoving. Juwelen en sieraden moeten van tevoren verwijderd en thuisgelaten worden. Na de ingreep is begeleiding vereist, vooral wanneer de patiënt onder algemene verdoving is geweest. Zelf rijden is dan niet toegestaan.
Mogelijke complicaties
Hoewel de schildwachtklierprocedure relatief veilig is, kunnen complicaties optreden zoals nabloeding of een wondinfectie. Meestal verlopen deze problemen mild en goed behandelbaar.
Nazorg na de ingreep
De uitslag van het lymfeklieronderzoek is doorgaans binnen vijf dagen beschikbaar. Is er geen tumorcel gevonden in de schildwachtklier, dan is verdere behandeling doorgaans niet nodig (afhankelijk van het type tumor).
Het ziekenhuisverblijf hangt af van de bijkomende operaties, bijvoorbeeld aan de borst of huidtumor. De hechtingen mogen na tien dagen door de huisarts verwijderd worden.
