Kwaadaardige huidafwijkingen
Kwaadaardige huidafwijkingen, ook wel huidkanker genoemd, komen de laatste decennia steeds vaker voor. Dit heeft vooral te maken met de schadelijke effecten van overmatige blootstelling aan ultraviolet (UV) licht. Zowel natuurlijke zonnestraling als kunstmatige UV-bronnen, zoals zonnebanken, verhogen het risico op huidkanker. Omdat de huid aan de buitenkant van het lichaam ligt, worden deze afwijkingen gelukkig meestal vroegtijdig opgemerkt, waardoor de overlevingskansen zeer goed zijn. Toch is alertheid geboden, want het aantal gevallen neemt toe en sommige vormen kunnen uitzaaien.
Er zijn drie hoofdtypes van kwaadaardige huidafwijkingen:
1. Basaalcelcarcinoom (Basalioom)
Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Deze tumor ontstaat in de onderste laag van de opperhuid (de basale cellaag). De belangrijkste oorzaak is langdurige blootstelling aan zonlicht of vroegere blootstelling aan röntgenstraling.
Een basaalcelcarcinoom kan zich uiten als een glanzend bultje, een rood plekje of een wondje dat niet geneest en steeds terug opengaat en bloedt. Hoewel deze vorm van huidkanker zelden uitzaait naar andere organen, kan hij wel lokaal doorgroeien en schade veroorzaken aan omliggend weefsel. Daarom is het belangrijk dat het letsel tijdig en volledig chirurgisch wordt verwijderd.
De ingreep gebeurt onder lokale of algemene verdoving, afhankelijk van de grootte van de tumor en de voorkeur van de patiënt. Vaak kan dit in een daghospitaal. Na volledige verwijdering is de behandeling doorgaans afgerond, maar opvolging blijft noodzakelijk, want basaliomen kunnen terugkomen op andere plaatsen.
2. Plaveiselcelcarcinoom (Spinocellulair carcinoom)
Het plaveiselcelcarcinoom ontstaat uit de hoornvormende cellen van de huid. Deze vorm van huidkanker is agressiever dan het basaalcelcarcinoom en kan wél uitzaaien naar lymfeklieren of andere organen. Dit type huidkanker komt vaak voor op lichaamsdelen die veel zonlicht krijgen, zoals het gezicht, de handen en de benen.
Een voorstadium is vaak zichtbaar in de vorm van ruwe, schilferige plekjes (actinische keratose) die makkelijk bloeden. De tumor zelf kan ulcereren (zweren) en groeit meestal sneller dan een basaalcelcarcinoom.
Ook hier is de behandeling chirurgisch: het letsel wordt volledig verwijderd onder lokale of algemene verdoving. Indien de arts vergrote lymfeklieren vaststelt in de buurt van het letsel, worden deze verwijderd en onderzocht op eventuele uitzaaiingen. Vroege detectie is cruciaal voor een goede prognose. Net als bij basaliomen blijft controle noodzakelijk, ook na een succesvolle behandeling.
3. Maligne melanoom (Kwaadaardige moedervlek)
De behandeling start met het chirurgisch verwijderen van het verdachte letsel. Als de diagnose van een melanoom bevestigd wordt, volgt een tweede operatie waarbij het litteken met een ruime marge wordt uitgesneden (re-excisie).
Soms wordt ook de zogenaamde schildwachtklier verwijderd om te controleren op uitzaaiingen. Indien deze klier kwaadaardige cellen bevat, zal nabehandeling met systeemtherapie (immunotherapie) volgen.
Voor immunotherapie gestart wordt, is een PET scan aangewezen. Dit wordt uiteraard geval per geval bekeken en besproken in het multidisciplinair overleg.
Voorbereiding op een huidoperatie
Voor een chirurgische ingreep is het belangrijk dat je de arts informeert over medicatiegebruik (zoals bloedverdunners) of allergieën (voor pleisters, jodium, enz.). Draag losse kledij en verwijder alle sieraden. Als de ingreep onder algemene verdoving gebeurt, moet je nuchter zijn. Zorg ook voor begeleiding na de operatie, want je mag mogelijk niet zelf naar huis rijden.
